Weten hoe je rem werkt is weten hoe je kunt ontspannen.

‘Iedereen zou dit moeten weten…’ krijg ik heel vaak als feedback van klanten tijdens hun coachingstraject. Ik geef ze geen ongelijk! Want wanneer je kennis krijgt in je stressmechanisme, leer je opnieuw vertrouwen in de kracht van je eigen lichaam. Weten hoe je rem werkt is weten hoe je kunt ontspannen.
Wie vroeger al zijn punten had in de biologieles zal ooit wel al eens gehoord hebben over die rempedaal: het parasympatisch zenuwstelsel –  het vormt dé basis van ontspanning.

Flashback naar de biologie les

Ontspanning vinden is tegenwoordig lastiger dan ooit. Wanneer je het vaak moeilijk vindt om rust te vinden, er veel door je hoofd spookt of meer negatieve dan positieve gedachten de show in je bovenkamer stelen, dan heb je hoogstwaarschijnlijk last van chronische stress. Geen (extra) paniek, het is vandaag de dag meer de regel dan een uitzondering. Maar dat hoeft helemaal niet! Want met een beetje kennis en oefening neem je de teugels snel terug in handen.. door de kracht van je ademhaling en de werking van je autonoom zenuwstelsel.

Het autonome zenuwstelsel en stress

Je autonome zenuwstelsel is het deel van je zenuwstelsel dat alle vitale functies autonoom verzorgt. Je hoeft hierbij dus niet actief na te denken want dit gaat helemaal vanzelf. Het regelt onder andere je hartslag, ademhaling, bloeddruk, temperatuur en spijsvertering. Je hoeft helemaal niet na te denken over die lunch die moet verteerd worden, dat gaat helemaal vanzelf. Het zijn dingen waar je dus niet bewust bij stilstaat maar die wel aansturing nodig hebben. Belangrijk om te weten is dat je autonoom zenuwstelsel eigenlijk maar twee dingen voor je kan doen: gas geven of remmen. We noemen dit ook wel het sympathisch of parasympatisch zenuwstelsel, je gas -of rempedaal zenuwstelsel. 

Een goede balans hiertussen is gezond. Een portie stress op tijd en stond is goed want het laat je dingen verwezenlijken of helpt je wanneer er echt gevaar dreigt. Dan hebben we veel aan ons sympathisch zenuwstelsel want het maakt je lichaam actief en alert door op de gaspedaal te duwen. Het zal dan onder andere je hartslag, ademhaling en bloeddruk verhogen. Maar tegelijkertijd moeten we ook kunnen blijven ontspannen, waar ons parasympatisch zenuwstelsel ons bij helpt. Weten hoe je rempedaal werkt is dus weten hoe je op tijd kunt ontspannen. Dus hoe je dus op tijd op die rem kunt gaan staan.

We hebben beide even hard nodig. Het is dus niet zo dat de een goed is, en de ander slecht. Maar wanneer er een disbalans is tussen de twee omdat je te lang op je gaspedaal blijft duwen, kunnen we klachten krijgen zoals vermoeidheid, brain fog, minder goed presteren, angst of paniek. De lijst is lang, noem maar op.

Het probleem is dat we tegenwoordig veel te vaak op die gaspedaal blijven duwen. In de heisa van vandaag wordt ons sympathische zenuwstelsel bijna constant geprikkeld. En vaak niet door écht gevaar maar door een te vol hoofd, werkdruk, verplichtingen, social media of eigen verwachtingen. De huidige coronapandemie en onze fear-based media leveren ook hun nodige paniekbijdrage tegenwoordig. Wie chronisch onder stress leeft staat bijna continue bewust of onbewust op z’n gaspedaal. Geen wonder dat we niet meer weten hoe we kunnen ontspannen. Of hoe ontspanning überhaupt aanvoelt..

Chronische hyperventilatie, geniepig en niet zo vreemd

Even terug naar de vitale functies van je autonoom zenuwstelsel. Je hoeft dus niet na te denken over je ademhaling en maar gelukkig ook! Want wanneer je gaat lopen of in gevaar bent zal je ademhaling en hartslag vanzelf versnellen. Maar ook wanneer je stress hebt of blijft piekeren in je zetel zal het tempo van je ademhaling zich hierop afstemmen. Heel vaak zonder dat je dit opmerkt. Chronische hyperventilatie is een geniepig beestje waar veel van ons vaak onbewust last van hebben. Dan is het eigenlijk heel normaal dat je niet diep kunt ontspannen, want je lichaam blijft alert en staat voortdurend ‘aan’. Het krijgt de kans niet omdat je te snel blijft ademen..

Je rempedaal stimuleren door de kracht van je ademhaling

Wel vanuit die kennis kunnen we iets gaan opmerken. Je ademhaling is namelijk de énige functie in je autonoom zenuwstelsel die jij bewust kan gaan manipuleren als je dat zelf wil. En hier schuilt dan ook je grootste kracht! Een rustige ademhaling en rust in je hoofd gaan hand in hand. Een rustige ademhaling door de neus met een lange uitademing, stimuleert het parasympatisch zenuwstelsel en geeft je direct meer rust. Door lang uit te ademen gaat je hartslag namelijk zakken en ga je op die rem staan waardoor de rest van die (onbewuste) functies volgen: je bloeddruk daalt, je spijsvertering verloopt terug goed en je volledige lichaam kan gaan herstellen. Ademhalingsoefeningen brengen je zenuwstelsel in balans waardoor je gas -en rempedaal beter op elkaar zijn afgestemd. Dus door bewust op je ademhaling te letten bij stress kan je lichaam sneller ontspannen of kom je sneller uit je hoofd en blijf je niet hangen.

Leer opnieuw rustig ademen

De hartcoherentie techniek is een heel eenvoudige en wetenschappelijk bewezen ademhalingstechniek. Bij hartcoherentie gaan we die uitademing verlengen en je ademhaling leren afstemmen op je hartslag. Hierdoor bereik je die coherentie staat waarbij je hart signalen stuurt naar je brein dat je mag gaan remmen. Je zenuwstelsel komt in balans en stresshormonen maken plaats voor herstel en rust. Een makkelijke techniek die je snel onder de knie krijgt en de basis vormt voor wie moeilijk kan ontspannen. Wie rustig leert ademen krijgt terug sneller controle over z’n denken, voelen en emoties.

Rust in je hoofd en een rustige ademhaling gaan hand in hand.
You can’t talk yourself into a parasympathetic state, but you can breathe yourself there.

Ben je benieuwd hoe dit te werk gaat? Laat je dan coachen en leer opnieuw rustig ademen.